Translate blog in your language

English French German Spain Italian Dutch Russian Portuguese Japanese Korean Arabic Chinese Simplified

Τα πάντα για το Marketing

Κερδίστε εύκολα χρήματα πατώντας σε διαφημίσεις! Κάντε εγγραφή τώρα!

Παρασκευή, 11 Νοεμβρίου 2011

Μονή Καισαριανής

Δύο βήματα από το κέντρο της πολύβουης πρωτεύσας, υπάρχει ένας μικρός παράδεισος που σφύζει από φυσική ομορφιά και ιστορική γοητεία, με επίκεντρο τη Μονή της Καισαριανής. Αυτό το σπουδαίο βυζαντινό μοναστήρι έχει να διηγηθεί πολλά θαυμαστά για τον τόπο μας. Κτισμένο τον 11ο αιώνα πάνω στα θεμέλια ενός αρχαίου ιερού της Αρτέμιδος, το μοναστήρι της Καισαριανής είναι το πιο λαμπρό και φημισμένο, σε ένα σύστημα πέντε μονών του Υμηττού που ιδρύθηκαν περίπου την ίδια περίοδο στη διάρκεια της Μακεδονικής Δυναστείας.



Η εποχή της ακμής

Η εποχή της ακμής - 2 (Copyright  c  travellers.gr 2011, All Rights Reserved.)
Η Μονή της Καισαριανής ήταν πάντως η πιο γνωστή και η πλουσιότερη όλων. Γραπτές μαρτυρίες για το Μοναστήρι πριν από την Φραγκοκρατία δεν υπάρχουν. Φαίνεται πάντως, ότι ήκμασε στα τέλη του 12ου και τις αρχές του 13ου αιώνα. Το 1204 ο πάπας Ιννοκέντιος ο Γ’ υπέβαλλε την Μονή Καισαριανής στη δικαιοδοσία του Λατίνου αρχιεπισκόπου Αθηνών. Το 1458 οι Τούρκοι καταλαμβάνουν την Αττική και ο Μωάμεθ ο Πορθητής αυτοπροσώπως (!) προσέρχεται στη Μονή όπου, σύμφωνα με τον Γάλλο γιατρό από την Λυών, Jacob Spon (1675), του παραδίδονται τα κλειδιά της πόλης. Στα χρόνια της ακμής της η Μονή Καισαριανής φιλοξένησε σημαντικές πνευματικές μορφές της κάθε εποχής.


Η βιβλιοθήκη στο πυρ

Η βιβλιοθήκη στο πυρ - 3 (Copyright  c  travellers.gr 2011, All Rights Reserved.)
Η βιβλιοθήκη της ήταν φημισμένη και περιείχε κατά πάσα πιθανότητα έγγραφα που προέρχονταν από βιβλιοθήκες της αρχαιότητας. Τα χειρόγραφα, σύμφωνα με διαπίστωση των δημογερόντων της εποχής, “επωλήθησαν μεμβράναις εις τους Άγγλους, τα επίλοιπα υπηρετούσαν τους μαγείρους της μητροπόλεως…” Κατά δε την πολιορκία της Αθήνας από τους Τούρκους μεταφέρθηκαν στην Ακρόπολη και χρησιμοποιήθηκαν για προσάναμμα στα φυσέκια!


Η αρχιτεκτονική

Η αρχιτεκτονική - 4 (Copyright  c  travellers.gr 2011, All Rights Reserved.)
Ένας ψηλός τοίχος περιβάλλει τα κτίρια, την εκκλησία (Καθολικό) την τράπεζα, τον λουτρώνα και τα κελιά, για να τα προφυλάσσει έτσι ώστε ακόμα και σήμερα το μοναστήρι να μοιάζει καλά οχυρωμένο. Στην αρχική του μορφή υπήρχαν δύο είσοδοι, η κύρια στην ανατολική πλευρά και μία πιο ευρύχωρη στην ανατολική. Σε σχέδιο του μοναστηριού της Καισαριανής που φιλοτέχνησε ο Ρώσος προσκυνητής Μπάρσκι του 1745 βλέπουμε τα εξής κτίρια, το καθολικό στην ανατολική πλευρά του τείχους που περιβάλλει το μοναστήρι, στη νότια πλευρά τον λουτρώνα και δίπλα του τα κελιά των μοναχών με τον πύργο Μπενιζέλου και την τράπεζα στην δυτική πτέρυγα. Έξω από τον περίβολο, στα νοτιοδυτικά του μοναστηριού φαίνεται το κοιμητήριο των μοναχών και η νεότερη εκκλησία.


Τα κτίρια

Τα κτίρια - 5 (Copyright  c  travellers.gr 2011, All Rights Reserved.)
Το Καθολικό και ο λουτρώνας είναι τα αρχικά κτίρια του 11ου αιώνα αλλά ο νάρθηκας, το καμπαναριό καθώς και το παρεκκλήσι του Αγίου Αντωνίου είναι προσθήκες μεταγενέστερες της περιόδου της Τουρκοκρατίας. Τα κτίσματα ήσαν διατεταγμένα γύρω από την εσωτερική αυλή, Στο ανατολικό μέρος υπήρχε το Καθολικό, στο δυτικό η τράπεζα με το μαγειρείο, στη νότια πλευρά ο λουτρώνας μετασκευασμένος στα χρόνια της Τουρκοκρατίας σε ελαιοτριβείο της μονής και δίπλα διώροφα κτίρια με τα κελιά πού είχαν μπροστά ανοιχτή στοά. Το Καθολικό είναι αφιερωμένο στα Εισόδια της Θεοτόκου και ανήκει στον εγγεγραμμένο σταυροειδή σύνθετο ελλαδικό τύπο κατά τον Μ. Σωτηρίου ή στον ημισύνθετο τετρακιόνιο κατά τον Αναστάσιο Ορλάνδο. Η είσοδος στο ναό γινόταν από τη δυτική πλευρά χωρίς μεσολάβηση νάρθηκα. Στο βόρειο τμήμα υπήρχε άλλη είσοδος με μαρμάρινο κατώφλι και ρωμαϊκό υπέρθυρο. Ο νάρθηκας, που σίγουρα κτίστηκε πριν από το 1682, είναι καμαροσκεπής χώρος με ένα τρούλο και τύμπανο στη μέση.


Τοιχογραφίες

Τοιχογραφίες - 6 (Copyright  c  travellers.gr 2011, All Rights Reserved.)
Η παλαιότερη τοιχογραφία βρισκόταν στον εξωτερικό νότιο τοίχο του καθολικού πού σήμερα περιλαμβάνεται μέσα στο παρεκκλήσι του Αγίου Αντωνίου. Είναι μία μορφή Παναγίας, δεομένης προς αριστερά, με αδρές γραμμές σχεδίου που φανερώνουν επαρχιακή τεχνοτροπία του 14ου αιώνα. Ο ναός και ο νάρθηκας κοσμούνται από τοιχογραφίες τής εποχής της τουρκοκρατίας. Οι τοιχογραφίες του νάρθηκα έγιναν από τον Ιωάννη Ύπατο από την Πελοπόννησο, το 1682 και με δαπάνες του Μπενιζέλου, σύμφωνα με επιγραφή που υπάρχει στον δυτικό τοίχο.


Ο Χριστός Παντοκράτωρ

Ο Χριστός Παντοκράτωρ - 7 (Copyright  c  travellers.gr 2011, All Rights Reserved.)
Στον τρούλο παριστάνεται ο Χριστός Παντοκράτωρ, στο τύμπανο, που χωρίζεται σε δύο ζώνες και εικονίζονται η Ετοιμασία του θρόνου, η Παναγία, ο Ιωάννης ο Πρόδρομος, οι άγγελοι καθώς και τετράμορφο σύμπλεγμα των τεσσάρων Ευαγγελιστών. Στην κόγχη του ιερού παριστάνεται η Θεοτόκος Πλατυτέρα, ένθρονη, πλαισιωμένη από δύο σεβίζοντες αγγέλους. Οι τοιχογραφίες του ναού δεν διακρίνονται για καινοτομίες στους εικονογραφικούς τύπους αλλά ανήκουν σε κρητικά εικονογραφικά πρότυπα του 16ου αιώνα που συναντούμε στις εκκλησίες του Αγίου Όρους. Ο χαρακτήρας των τοιχογραφιών του 17ου αιώνα γίνεται πάντως όλο και πιο λαϊκός. Η τάση αυτή είναι φανερή στις τοιχογραφίες του νάρθηκα τόσο στο στυλ όσο και στην τεχνική εκτέλεση. Είναι φανερή πλέον η βούληση του ζωγράφου να απομακρυνθεί από τα πρότυπα της Κρητικής Σχολής.


Ο Λουτρώνας

Ο Λουτρώνας - 8 (Copyright  c  travellers.gr 2011, All Rights Reserved.)
Ο λουτρώνας της Καισαριανής, μαζί με τους λουτρώνες που σώζονται στο Δαφνί και στο Δερβενοσάλεσι του Κιθαιρώνα αποτελούν δείγματα της περιόδου του 11ου αιώνα και επαληθεύουν τα τυπικά των μονών που προβλέπουν τη συχνή χρήση λουτρών. Πρόκειται για τρίκογχο κτήριο πού βρίσκεται αριστερά από την ανατολική είσοδο, απέναντι από τη νότια πλευρά του καθολικού και περικλείει μια φυσική πηγή. Στεγάζεται με ημισφαιρικό τρούλο που στηρίζεται χωρίς τη μεσολάβηση τυμπάνου πάνω σε τέσσερα λοφία. Οι μικροί στύλοι που στήριζαν τα υπόκαυστα έχουν καταστραφεί επειδή ο λουτρώνας μετατράπηκε, όπως ειπώθηκε παραπάνω, σε ελαιοτριβείο σε μεταγενέστερη εποχή. Τα μαρμάρινα ελαιοπιεστήρια και οι πίθοι που σώζονται στο εσωτερικό του λουτρώνα μαρτυρούν για την μετατροπή αυτή.


Η Τράπεζα

Η Τράπεζα - 9 (Copyright  c  travellers.gr 2011, All Rights Reserved.)
Απέναντι από το καθολικό, στη δυτική πλευρά του τείχους, μέσα σε ένα ενιαίο και αυτοτελές κτίριο βρίσκονται η τράπεζα και το μαγειρείο. Η τράπεζα είναι μια επιμήκης ορθογώνια θολωτή αίθουσα που χωρίζεται σε δύο χώρους. Το μαγειρείο είναι προσκολλημένο στη νότια πλευρά της τράπεζας, είναι τετράγωνο με θολωτή οροφή απ όπου υψώνεται η καπνοδόχος. Η εστία βρίσκεται στη μέση και γύρω της έχει κτιστό πεζούλι προσκολλημένο στους τέσσερις τοίχους. Το κτίριο αυτό χρονολογείται πιθανότατα από τον 16ο ή τον 17ο αιώνα.


Η Φιλοδασική Ένωση Αθηνών

Η Φιλοδασική Ένωση Αθηνών - 10 (Copyright  c  travellers.gr 2011, All Rights Reserved.)
Τα κελιά των μοναχών μαζί με τον πύργο του Μπενιζέλου καταλαμβάνουν σχεδόν όλη τη νότια πλευρά του περιβόλου. Τo 1952-55 αναστηλώθηκε το μοναστηριακό συγκρότημα της Ιεράς Μονής Καισαριανής με επιμέλεια και χρηματοδότηση της Φιλοδασικής Ένωσης Αθηνών σε συνεργασία με την Αρχαιολογική Υπηρεσία. Την αποκατάσταση των μεταβυζαντινών τοιχογραφιών ανέλαβε ο Τάσος Μαργαριτώφ. * Το κείμενο στηρίζεται κυρίως σε αποσπάσματα από το βιβλίο της Καθηγήτριας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Θεανώς Χατζηδάκη, “Το Μοναστήρι της Καισαριανής”, 1977, εκδόσεις “Απόλλων”. Εκτεταμένη παρουσίαση της Μονής υπάρχει στον ιστότοπο της Φιλοδασικής Ένωσης Αθηνών.

1 σχόλια:

Κυρμιζάκη Ευαγγελία, εκπαιδευτικός είπε...

Ενδιαφέρον άρθρο ιστορικά για κάποιον που ερευνά ειδικότερα τα βυζαντινά λουτρά. Ευχαριστούμε.

Δημοσίευση σχολίου